Een goede bevalling met een stamboom

Het jaar 1994

Toen een groep journalisten en maatschappelijk activisten in 1994 de actie ‘Rodzić po ludzku’ (‘Menswaardig bevallen’) begon, wekte die – naast verbazing (wat een naam!) – bij sommige vrouwen voorzichtige hoop, maar stuitte ze ook op een muur van vastgeroeste, beproefde, niet erg vriendelijke maar werkende en vooral gangbare procedures. De status quo wordt op elk terrein fel verdedigd, en de verloskunde was geen uitzondering. De enquêtes die de vrouwen bereikten, lieten de geest van het bevallingstrauma met een knal uit de fles ontsnappen en sloegen die aan scherven, en al snel werd duidelijk dat het trauma duizend gezichten heeft, maar dat ze allemaal hetzelfde wrede verhaal vertellen. Nog duidelijker was dat de gebroken fles niet meer te lijmen was en dat het probleem moest worden aangepakt. De stemmen van duizenden vrouwen die de vragenlijsten invulden, lieten de realiteit van bevallen in 1994 zien: lijden, vernedering, eenzaamheid, gebrek aan privacy, gebrek aan informatie.

Moeder in de val

Na 25 jaar werk van de sociale beweging en de stichting Rodzić po Ludzku lijkt de volgende beschrijving van de uitgangssituatie bijna onwerkelijk:

Direct na de geboorte mochten moeders hun kind niet eens zien of knuffelen. De pasgeborene werd in een aparte ruimte gelegd, en de moeder zag haar baby alleen als die, strak ingepakt in een slaapzak, werd gebracht om gevoed te worden. Door het bezoekverbod was de vrouw afgesloten van de wereld en haar dierbaren.

/van de website van de stichting Rodzić po Ludzku/

Een goede bevalling? Ik heb er iets over gehoord ...

De situatie in Polen in 2019 is misschien niet perfect, maar gelukkig lijkt ze niet meer op die van 25 jaar geleden. Het concept van een goede bevalling, waarvan de stichting de pijlers legde, is nauwkeurig vastgelegd in standaarden (!) en wordt door gezinnen die een kindje verwachten net zo goed ‘aangevoeld’, en door verloskundigen en doula’s besproken.

Het werk van de stichting is enorm. Haar activiteiten zetten veranderingen in ziekenhuizen in gang en droegen rechtstreeks bij aan het ontstaan van zwangerschapscursussen, de invoering van bevallingen met de partner erbij, de mogelijkheid voor moeders om voortdurend contact met hun kind te hebben en het opheffen van het bezoekverbod. De stichting ondersteunt de bijscholing van medisch personeel – onder meer met trainingen en congressen, zoals dat van vandaag (16/10) in Rzeszów of het volgende in november (13/11) in Wrocław. Ze bevordert borstvoeding, ziet toe op de patiëntenrechten op kraamafdelingen, geeft publicaties uit en beheert een actieve database van ziekenhuizen, verloskundigen en zwangerschapscursussen: gdzierodzic.info (‘waar bevallen’). De website van de stichting is een schat aan kennis over de periode rond de bevalling.

Alles gepland? Sta open voor het onbekende

Een bevalling is een beetje als een computerspel – op een bepaald level zoek je de gereedschappen die je nodig hebt, je krijgt ze en stapt er dan mee een totaal nieuwe wereld binnen. Voordat je begrijpt hoe je ze gebruikt, moet je eerst rondkijken op het nieuwe level, waar alles ... nieuw, nieuw, nieuw is! Een goede bevalling is de droom van elke aanstaande moeder. Velen van ons hebben slapeloze nachten achter de rug, uren van plannen en lezen, verhalen van anderen bekeken, en de mogelijkheden, omstandigheden en vaardigheden onderzocht van wie ons (waarschijnlijk) op deze reis gaat begeleiden. Maar ondanks al onze kennis en zorgvuldige plannen kunnen we niet alles in de hand hebben. Meestal staan twee dingen vast:

1. pas de ervaring van de bevalling geeft ons volledige kennis over de bevalling zelf

2. elke bevalling is anders

Deze eenvoudige waarheden stellen ons voor het onbekende, of het nu de eerste of de tweede bevalling is – er kan immers altijd iets anders lopen. Het is goed om dat te onthouden en open te staan voor nieuwe, goede mogelijkheden.

Laten we samenvatten!

Wat is er zo diepzinnig aan de actie ‘Menswaardig bevallen’? Dat het geen actie is. Elke actie heeft een begin en een eind, maar menswaardig bevallen gaat over veel meer dan een probleem benoemen, maatregelen bepalen, procedures opstellen en zorgen dat die worden nageleefd. Alle aanbevelingen en procedures moeten ervoor zorgen dat een vrouw die een kind ter wereld brengt (dus een mens baart) tijdens de bevalling niet ophoudt mens te zijn, haar menselijkheid niet hoeft te verdedigen of op te geven, en niet het gevoel heeft dat die wordt bedreigd of niet wordt gerespecteerd. Dat doel is bereikt als iedereen die bij de bevalling betrokken is, ervan overtuigd is dat het een vergissing is het kind te behandelen als een onaf mens, en een vergissing de vrouw tijdens en rond de bevalling te behandelen als een onvolledig mens met beperkte rechten, die geen beslissingen kan nemen.

* * *

Een mens met een stamboom

Iedereen wil goed geboren worden, en elke moeder wil goed bevallen. Het leven schrijft zijn eigen scenario’s. Ook als je bevalling niet perfect was of zal zijn, is ze van jou, uniek, voor altijd – en mooi niet omdat je thuis, in het ziekenhuis of in bad bent bevallen, of omdat je man je lievelingsliedje in je oor zong terwijl de verloskundige je pijnlijke rug masseerde, maar omdat juist op dat moment je kind werd geboren – en jij als moeder.